Ustadan Fiyat Teklifi Nasıl Alınır?

Tadilat ve tamirat işlerinde alınan teklifler çoğu zaman karşılaştırılamaz; çünkü her usta işi biraz farklı anlamıştır. Tekliflerin kıyaslanabilir olması, sizin verdiğiniz bilginin standart olmasına bağlıdır.

Önce iş tanımını yazın

Ustayı aramadan önce yapılacak işi yazılı olarak tanımlayın:

• Ne yapılacak, hangi odada, kaç metrekare?
• Malzeme kime ait olacak?
• Mevcut durumun sökümü dahil mi?
• Molozun kaldırılması dahil mi?
• İşin tamamlanması için hedef tarih var mı?

Bu beş başlık netleştiğinde farklı ustalardan gelen rakamlar aynı işi tarif etmeye başlar. Aynı metni her ustaya kelimesi kelimesine gönderin; teklifler arasındaki fark o zaman ustanın fiyatından kaynaklanır, sizin anlatımınızdaki değişkenlikten değil.

Ölçüyü kendiniz alın

Metrekareyi bilmeden alınan teklif, ustanın tahminine bağlıdır ve tahmin her ustada farklı çıkar. Basit ölçüler bir şerit metreyle alınabilir:

• Boya için duvar alanı: odanın çevresi çarpı tavan yüksekliği. Kapı ve pencere alanlarını bu toplamdan çıkarın, tavanı ayrı hesaplayın.
• Fayans ve zemin kaplaması için: taban alanı, artı kesim ve kırılma payı. Bu pay genellikle yüzde 5 ile 10 arasında tutulur.
• Elektrik işlerinde ölçü metrekare değil noktadır: kaç priz, kaç anahtar, kaç aydınlatma çıkışı.
• Tesisatta ölçü, değişecek boru metresi ve armatür adedidir.

Elinizde bu sayılar varken telefonda konuşmak bile farklı bir konuşmadır. Ustanın verdiği birim fiyatı kendi ölçünüzle çarpıp doğrulayabilirsiniz.

Keşif olmadan fiyat olmaz

Telefonda verilen rakam bir tahmindir. Ciddi ustalar keşfe gelir ya da en azından ayrıntılı fotoğraf ister. Keşif yapılmadan verilen kesin fiyat, iş sırasında "burası ayrı" denerek büyüyen bir maliyete dönüşür.

Keşif ücretli olabilir; bu makuldür. Ücretin işe başlanması hâlinde mahsup edilip edilmeyeceğini önceden sorun.

Keşif sırasında ustanın neye baktığı da bilgi verir. Zemin eğimini kontrol eden, duvarın nemini elleyen, mevcut tesisatın yaşını soran usta işi ölçüyor demektir. Odaya girip iki dakikada rakam söyleyen usta ise büyük ihtimalle ortalama bir fiyat söylüyordur.

Götürü fiyat mı, birim fiyat mı?

İki teklif biçimi vardır ve ikisi farklı riskler taşır.

• Götürü (anahtar teslim) fiyat: iş tamamı için tek rakam. Kapsam net yazıldıysa sizin için öngörülebilirdir; kapsam belirsizse ustanın lehine yorumlanır.
• Birim fiyat: metrekare, adet ya da nokta başına rakam. Şeffaftır ama toplam, ölçü kesinleşince belli olur.

Kapsamı net tarif edilebilen işlerde (boya, fayans, alçıpan) götürü fiyat çalışır. Ne çıkacağı bilinmeyen işlerde (eski tesisat sökümü, rutubetli duvar) birim fiyat daha adildir. Hangisini alıyorsanız teklifte açıkça yazsın.

Yazılı teklif isteyin

Teklifte bulunması gerekenler:

• İşin kalem kalem dökümü
• Malzeme ve işçilik ayrımı
• Toplam süre ve başlangıç tarihi
• Ödeme planı
• İşe verilen garanti süresi

İşe garanti verilmesi, ustanın işine güvendiğinin göstergesidir. Boya, tesisat ve elektrik işlerinde bu garanti süresi konuşulmalıdır. Malzeme garantisi ile işçilik garantisi ayrı şeylerdir: bir armatürün üretici garantisi varken, o armatürün montajından doğan kaçak işçilik garantisine girer.

İş sırasında ek iş çıkarsa

Tadilatta en çok tartışma çıkaran nokta budur. Duvar açılınca çürük boru görülür, zemin sökülünce şap sorunlu çıkar. Bunlar gerçek olabilir; sorun, bedelinin sonradan tek taraflı belirlenmesidir.

Baştan tek bir kural koyun: ek iş çıkarsa iş durur, ek işin kapsamı ve fiyatı yazılı olarak (mesaj yeterlidir) onaylanır, sonra devam edilir. Bu cümle teklife eklendiğinde, sonradan çıkacak kalemlerin çoğu ya baştan teklife girer ya da makul bir fiyatla gelir.

Ödeme planı

Tamamı peşin ödeme, işin tamamlanma güvencesini zayıflatır. Yaygın ve dengeli düzen, malzeme için bir avans, işin ortasında bir ara ödeme ve iş tamamlanıp kontrol edildikten sonra kalan ödemedir.

Son ödemenin, işi gözle kontrol ettikten sonra yapılması önemlidir. Boyada ikinci kat, tesisatta su verip bekleme, elektrikte tüm prizlerin denenmesi bu kontrolün parçasıdır.

Nakit ödemede fatura talep etmek hakkınızdır; fatura, sonradan çıkacak bir sorunda tek muhataplık kanıtınız olur. Hizmet ayıplı çıkarsa izlenecek yolu tüketici hakem heyeti yazımızda anlattık; süre ve parasal sınırların güncel hâlini başvuru öncesi teyit edin.

Teklifleri karşılaştırırken

En düşük teklif çoğu zaman en kapsamlı olmayandır. Karşılaştırmayı toplam rakam üzerinden değil, kalem bazında yapın: hangi teklif söküm ve moloz kaldırmayı içeriyor, hangisi malzemeyi dahil ediyor?

Aşırı düşük bir teklif genellikle üç şeyden birini gösterir: eksik kapsam, düşük kaliteli malzeme ya da sigortasız çalışma. Üçüncüsünün ev sahibi açısından ne anlama geldiğini sigortalı personel yazımızda anlattık.

Sık yapılan beş hata

• Tek teklifle karar vermek. Üç teklif, piyasanın nerede olduğunu gösterir.
• Kapsamı sözlü bırakmak. "Hallederiz" cümlesi teklif değildir.
• Yüksek avans vermek. Avans malzeme bedelini aşıyorsa dengeyi kaybetmişsiniz demektir.
• İşi acele tarife sıkıştırmak. Süre baskısı, kaliteyi ilk düşüren şeydir.
• Malzemeyi görmeden onaylamak. Marka ve model teklifte yazılı olsun.

Usta seçerken

Referans, geçmiş iş fotoğrafları ve yorumlar değerlendirmeye girmeli. Yorumları okurken son altı aya ve tekrar eden şikâyet başlıklarına bakın; yöntemi sahte yorum yazımızda ele aldık.

Tesisat ve elektrik gibi özel uzmanlık isteyen işlerde ek kriterler var; bunları tesisatçı seçimi ve elektrikçi çağırmadan önce yazılarımızda topladık. Usta ve tamirat hizmetlerini karşılaştırmak için usta kategorimize bakabilirsiniz.

Özetle

Karşılaştırılabilir teklif, standart iş tanımıyla başlar. Ölçüyü kendiniz alın, keşif isteyin, teklifi yazılı ve kalem kalem alın, ek iş kuralını baştan koyun, ödemeyi işe yayın ve en düşük rakam yerine en net kapsamı seçin.