Garanti Belgesi ve Ücretsiz Servis Hakkı

Garanti belgesi, birçok tüketicinin "iyi ki vermişler" diye baktığı ama aslında yasal bir zorunluluk olan bir belgedir. Garanti belgesiyle satılması zorunlu ürünlerde üretici veya ithalatçı bu belgeyi düzenlemek, satıcı da tüketiciye vermekle yükümlüdür.

Hangi ürünlerde zorunlu?

Zorunluluk her mala değil, ilgili yönetmeliğin ekindeki listede sayılan ürün gruplarına ilişkindir. Liste geniştir ve günlük alışverişin büyük bölümünü kapsar: buzdolabı, çamaşır ve bulaşık makinesi, fırın gibi beyaz eşya; süpürge, ütü, mutfak robotu, tıraş makinesi ve saç kurutma makinesi gibi küçük ev ve kişisel bakım aletleri; kombi, klima, şofben gibi ısıtma ve soğutma cihazları; televizyon, cep telefonu, bilgisayar ve çevre birimleri; mobilya; bisiklet ve motorlu kara taşıtları.

Listede olmayan bir üründe satıcı garanti belgesi vermek zorunda değildir. Bu, o üründe hakkınızın olmadığı anlamına gelmez: ayıplı mal hükümleri kanundan doğar ve belgeden bağımsız işler.

Yaygın bir yanlış bilgiyi de düzeltelim: fatura garanti belgesinin yerine GEÇMEZ. İnternetten alışverişte de garanti belgesi düzenlenmek zorundadır. Mesafeli satışın getirdiği kolaylık belgenin ortadan kalkması değil, kalıcı veri saklayıcısıyla (e-posta, hesabınızdaki dijital belge) verilebilmesidir. "İnternetten aldınız, faturanız garantinizdir" cevabı bu yüzden geçerli değildir; belgeyi talep edin ve garanti süresiyle azami tamir süresinin üzerinde yazılı olduğundan emin olun.

Asgari garanti süresi

Garanti süresi kural olarak en az iki yıldır. Bazı ürün gruplarında süre kullanım ölçüsüne göre belirlenebilir. Süre, ürünün teslim tarihinde başlar. Ürün onarım için serviste geçirdiği süre kadar garanti süresi uzar.

Bu son madde çoğu zaman atlanır. Cihazınız üç hafta serviste kaldıysa garanti süreniz üç hafta uzamıştır ve bunu talep etmek hakkınızdır.

Garanti kapsamında neler var?

Garanti süresi içinde ortaya çıkan, kullanım hatasından kaynaklanmayan arızalarda:

• Onarım tamamen ücretsizdir; işçilik, parça ve kargo dahil.
• Ürün azami tamir süresi içinde teslim edilmelidir: çoğu üründe 20 iş günü, binek otomobil ve kamyonetlerde 45 iş günü.
• Süre, garanti içindeyken arızanın yetkili servise ya da satıcıya bildirildiği tarihte, garanti dışındayken ürünün servise teslim edildiği tarihte başlar.
• Azami tamir süresi aşılırsa diğer seçimlik haklara geçebilirsiniz.
• Arıza 10 iş günü içinde giderilemezse, üretici veya ithalatçı tamir bitene kadar benzer özellikte bir ürünü kullanımınıza tahsis etmelidir.
• Ürün garanti süresi içinde tekrar arızalanırsa bedel iadesi, bedelden indirim veya ayıpsız misliyle değişim istenebilir.

Son madde sık yanlış anlatılır: kural "aynı arızanın tekrarlaması" değil, malın tekrar arızalanmasıdır. İkinci arıza bambaşka bir parçada çıksa da seçimlik haklarınız doğar; servisin "bu farklı bir arıza" demesi bunu değiştirmez.

Listedeki iki süreyi birbirine karıştırmamak gerekir, çünkü sonuçları farklıdır. 10 iş günü yalnızca ikame ürün hakkı doğurur; onuncu günün sonunda bedel iadesi ya da değişim isteyemezsiniz, isteyebileceğiniz şey tamir bitene kadar kullanacağınız benzer bir cihazdır. Seçimlik haklara geçişi açan eşik 10 iş günü değil, azami tamir süresidir. Ayrıca ikame ürün yükümlülüğü kendiliğinden işlemez: benzer özellikte bir ürün talep etmezseniz üretici ve ithalatçı bu yükümlülükten kurtulur, dolayısıyla talebinizi servise bildirdiğiniz gün yazılı olarak iletin.

Servis, ürünü teslim aldığında size bir servis fişi vermek zorundadır. Bu fiş, sürelerin takibi için elinizdeki tek kanıttır; mutlaka alın ve saklayın. Üzerinde teslim tarihi, arıza tanımı ve azami tamir süresi yazmalıdır.

Garantiyi düşüren durumlar

Kullanım hatası, yetkisiz müdahale ve kullanım kılavuzuna aykırı kullanım garanti dışıdır. Ancak burada dikkat edilmesi gereken bir denge var: bir arızanın kullanım hatasından kaynaklandığını ileri süren taraf bunu ispatlamakla yükümlüdür. Servisin "kullanıcı hatası" demesi tek başına yeterli değildir; talep ederseniz teknik raporun gerekçeli olması gerekir.

"Kullanım hatası" denirse ne yapmalı?

Sıra şudur. Önce raporu yazılı ve gerekçeli isteyin; gerekçe, arızanın hangi fiziksel bulguya dayandırıldığını göstermelidir. "Kullanıcı kaynaklıdır" bir bulgu değil, bir sonuçtur. Ardından cihazın raporda anlatılan izleri gerçekten taşıyıp taşımadığını fotoğraflayın ve servise teslim ederken çektiğiniz kareyle karşılaştırın; teslimden önce fotoğraf çekme alışkanlığının değeri tam burada ortaya çıkar. Rapora katılmıyorsanız ücretli onarımı onaylamayın, çünkü onay iddiayı kabul ettiğiniz izlenimini doğurur. Son adım, hakem heyeti veya mahkeme başvurusunda bilirkişi incelemesi talep etmektir; uyuşmazlığı servisin raporu değil, bu bağımsız inceleme çözer.

Yetkisiz müdahale konusu da önemlidir. Cihazı yetkili olmayan bir servise açtırdıysanız garanti hakkınız tehlikeye girebilir. Yetkili ve özel servis arasındaki farkı ayrı bir yazıda karşılaştırdık.

Garanti ile ayıplı mal hükümleri farklı

Sık karıştırılan iki kavram: garanti belgesi ek bir taahhüttür, ayıplı mal hükümleri ise kanundan doğar. Garanti süresi bitse bile, ürünün teslim anında var olan bir ayıbı için haklarınız devam edebilir. Bu ayrımı ayıplı ürün yazımızda açtık.

Satın alırken nelere bakmalı?

Garantiyi kullanışlı kılan şey belgenin varlığı kadar servis ağının erişilebilirliğidir. Satın almadan önce şunları kontrol edin:

• Ürünün Türkiye'de yetkili servisi var mı, şehrinizde erişilebilir mi?
• Yedek parça temin süresi ne kadar?
• Marka, garanti süresini kanuni asgarinin üzerine çıkarıyor mu?

Yedek parça konusunda çoğu tüketicinin bilmediği bir hak var: üretici veya ithalatçı, ürünün Bakanlıkça belirlenen kullanım ömrü boyunca yedek parça bulundurmak ve satış sonrası hizmeti sürdürmek zorundadır. Bu süre ürün grubuna göre değişir ve her grup için ayrı ayrı Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'nin ekindeki listede yazar; aynı listede o grubun azami tamir süresi de bulunur. Kendi ürününüzün süresini oradan teyit edin — burada tek bir rakam vermiyoruz, çünkü gruplar arasındaki fark büyük ve yanlış hatırlanan bir süre hakkı olduğundan kısa gösterir.

Kullanım ömrü garanti süresinden bağımsızdır: garanti bittiği için değil, kullanım ömrü dolduğu için parça bulunamaz. Bu yüzden "garantisi bitti, parçası yok" cevabı çoğu zaman geçerli değildir ve aynı hukuki yollarla takip edilebilir.

Yedek parçası bulunmayan bir cihazın garantisi kâğıt üzerinde kalır. Bu yüzden fiyat karşılaştırması yaparken servis erişilebilirliğini de hesaba katmak gerekir; konuyu fiyat-performans yazımızda ayrıntılandırdık.

Özetle

Garanti bir hak, servis fişi ise o hakkın kanıtı. Süreleri takip edin, serviste geçen günleri garanti süresine ekletin ve kullanım hatası iddialarında gerekçeli rapor isteyin. Satın alma öncesi servis ağını değerlendirmek için teknik servis kategorimize göz atabilirsiniz.