Nakliyat Sigortası ve Hasar Tazmini

Nakliye hizmetinde sigorta, en çok konuşulan ama en az okunan konu. "Sigortalı taşıma yapıyoruz" ifadesi tek başına bir teminat tarif etmez; teminatın türü, tutarı ve kapsam dışı kalan durumlar önemlidir.

Hangi sigorta?

Nakliyede karşınıza çıkabilecek başlıca teminatlar:

• Taşıyıcı sorumluluk sigortası: firmanın kusurundan doğan zararları karşılar
• Nakliyat emtia sigortası: eşyanın kendisini kapsar, teminatı genellikle daha geniştir
• Çalışan sigortası: iş kazalarını kapsar, eşyayla ilgisi yoktur

Bu üçü farklı şeylerdir ve biri diğerinin yerine geçmez. Firmadan hangisinin bulunduğunu ve poliçe teminat tutarını yazılı olarak öğrenin.

Teminat tutarı yeterli mi?

Poliçedeki teminat tutarı, taşınan eşyanın toplam değerinden düşükse aradaki fark size kalır. Özellikle değerli eşya, sanat eseri, müzik aleti veya profesyonel ekipman taşınıyorsa bunları ayrıca beyan etmek ve gerekirse ek teminat yaptırmak gerekir.

Beyan edilmemiş yüksek değerli eşya, hasar durumunda genellikle standart limitler üzerinden değerlendirilir.

Poliçede bakılacak dört satır

Teklif e-postasında yazmayan, poliçe metninde yazan dört başlık tazminatın büyüklüğünü belirler:

• Teminat tutarı: ödemenin üst sınırı
• Eksik sigorta: beyan edilen değer gerçek değerin altındaysa tazminat oranlı ödenir. Eşyanın değeri 600 bin lira, poliçe 300 bin lira üzerinden yapılmışsa, 40 bin liralık bir hasarda ödeme yaklaşık yarısına iner
• Muafiyet: hasarın belli bir tutarı ya da yüzdesi sigortalının üzerinde kalır. Küçük hasarlar bu nedenle hiç ödenmeyebilir
• Değer esası: ödeme yeni değer üzerinden mi yapılacak, yoksa yıpranma payı düşülerek mi? Sekiz yaşındaki bir koltuğun yerine yenisi konmayabilir

Bu dört başlık poliçeden poliçeye değişir. Taşınmadan önce poliçe örneğini isteyin ve okuyun; kapsamı sigorta şirketinden teyit etmek en sağlıklısıdır.

Kapsam dışı kalan yaygın durumlar

Poliçelerde sık rastlanan istisnalar:

• Müşteri tarafından paketlenmiş eşyalardaki kırılmalar: poliçelerin çoğunda en geniş istisna budur
• Kıymetli evrak, nakit para, mücevher
• Önceden var olan hasar ve aşınmalar
• Ambalajsız taşınan cam ve ayna türü eşyalar
• Doğal afet ve mücbir sebepler

Kırılabilir eşyaların firma tarafından paketlenmesini istemek bu yüzden bir konfor değil, bir teminat tercihidir. Ambalaj kaleminin fiyata etkisini nakliyat fiyatları yazımızda ele aldık.

Envanter tutun

Hasar tazmininin en kritik ön şartı, taşınmadan önce eşyanın durumunun belgelenmiş olmasıdır:

• Değerli ve kırılabilir eşyaların fotoğraflarını çekin
• Mevcut çizik ve hasarları kayıt altına alın
• Eşya listesini firma yetkilisiyle birlikte imzalayın
• Elektronik cihazların çalışır durumda olduğunu video ile kaydedin

Fotoğrafları hem geniş açıdan hem yakından çekin: yakın çekim hasarı gösterir, geniş çekim o eşyanın hangi evde ve ne zaman çekildiğini belli eder. Kolileri numaralandırıp numaraları listeye işlemek, eksik çıkan bir koliyi tartışmasız hâle getirir. Bu kayıtlar olmadan "hasar taşınma sırasında oluştu" iddiasını ispatlamak çok zorlaşır. Envanterin taşınma takvimindeki yerini kontrol listemizde gösterdik.

Hasar fark edildiğinde

Hasarı fark ettiğiniz anda yapılacaklar:

• Eşyayı olduğu yerden oynatmadan fotoğraflayın
• Firma yetkilisi oradayken tutanak düzenletin
• Aynı gün yazılı bildirimde bulunun
• Sigorta şirketine ihbar sürelerini kontrol edin

İhbar süreleri poliçeye göre değişir ve kaçırıldığında tazminat hakkı kaybedilebilir. Bu yüzden bildirim gecikmemelidir. Benzer bir mantık kargo hasarları için de geçerlidir; kargodan hasarlı çıkan ürün yazımızda o süreci anlattık.

Tutanakta ne yazmalı?

Tutanak, sonraki bütün sürecin dayanağıdır. İçinde şunlar bulunmalı:

• Tarih, saat ve adres
• Firmanın unvanı, yetkilinin adı, araç plakası
• Hasarlı eşyanın adı, markası, varsa seri numarası
• Hasarın tarifi: kırık, ezik, çizik, çalışmıyor
• Hasarın hangi aşamada fark edildiği: yükleme, taşıma, boşaltma
• Çekilen fotoğrafların not edilmesi
• Her iki tarafın imzası

Firma yetkilisi imzadan kaçınırsa bunu tutanağa yazın ve tanık bulundurun. İmzasız bir tutanak da hiç tutanak olmamasından iyidir.

Tazminat süreci nasıl ilerler?

Genel akış şöyledir: ihbar yapılır, dosya açılır, eksper görevlendirilir ya da uzaktan değerlendirme yapılır, belge talep edilir, rapor düzenlenir, ödeme ya da red kararı çıkar. İstenen belgeler genellikle poliçe, tutanak, fotoğraflar, eşya listesi ve varsa satın alma faturasıdır.

Sürecin her aşamasını yazılı yürütün. Telefonda verilen sözleri kısa bir e-postayla teyit etmek, sonradan "böyle bir şey konuşulmadı" cümlesini ortadan kaldırır.

Sık yapılan hatalar

• Hasarlı eşyayı eksper görmeden tamir ettirmek ya da atmak
• Ambalajı ve koliyi hemen çöpe atmak
• "Eşyalar sağlam teslim alınmıştır" ibareli belgeyi okumadan imzalamak: listenin en pahalıya mal olan maddesi budur
• Kısmi ödemeyi, kalan haklardan feragat anlamına gelen bir belge imzalayarak kabul etmek
• Bildirimi yalnızca telefonla yapıp yazılı kayıt bırakmamak

Boşaltma sırasında imzalanan her belgeyi okuyun; kutular açılmadan hasarın tamamının görülemeyeceğini not olarak ekleyin. Kısmi ödeme kabul edilirken imzalanan feragat metni de aynı kapıya çıkar: sonradan ortaya çıkan hasar için talep hakkınız kalmaz.

Anlaşmazlık çıkarsa

Firma tazminatı reddederse ya da yetersiz bulursanız, tüketici hakem heyetine başvurabilirsiniz. Gerekli belgeler ve süreç hakem heyeti yazımızda anlatılıyor. Parasal sınırlar ve başvuru süreleri dönemsel olarak değiştiği için güncel durumu başvuru öncesinde teyit edin.

Firma seçerken sigorta konusunu nasıl sorgulayacağınızı nakliyeci seçerken dikkat yazımızda, firmaları karşılaştırmak için nakliye kategorimizi kullanabilirsiniz.

Özetle

Sigorta, poliçe okunmadan bir güvence değil bir varsayımdır. Teminat türünü, tutarını, muafiyeti ve değer esasını yazılı öğrenin; değerli eşyayı beyan edin, taşınma öncesi envanter tutun, hasarı aynı gün tutanakla bildirin ve eksper görmeden hiçbir şeyi tamir ettirmeyin.