Okul Servisi Ücreti: Tarife Kararını Bulun, Yükümlülükleri Sorun

Eylül yaklaştığında velinin önüne bir rakam konur: "Bu sene servis şu kadar." Rakamın nereden geldiği, neye göre hesaplandığı, bir üst sınırı olup olmadığı konuşulmaz. Bu yazı rakam vermiyor; dayanağı sorgulamanın yolunu veriyor.

Yönetmelik ücreti belirlemiyor

Okul servis taşımacılığı, Okul Servis Araçları Yönetmeliği ile düzenleniyor. Yönetmelik 25 Ekim 2017 tarihli ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, sonrasında birkaç kez değiştirildi. Ücret tarifesine uyma yükümlülüğü de bu yönetmelikte yazılı.

Yönetmeliğin Madde 5'inin ikinci fıkrasındaki (d) bendi taşımacıyı, büyükşehirlerde 5216 sayılı Kanun'un 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi, diğer illerde ise 5393 sayılı Kanun'un 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi uyarınca belirlenen fiyat tarifesine uymakla yükümlü tutuyor. Yani tarifeyi belirleyen merci belediye ya da büyükşehirlerde UKOME.

Bendin geçmişi karışık ve internette dolaşan bilgilerin çelişmesinin sebebi bu: eski hâli esnaf odası tarifesine atıf yapıyordu ve Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 19/10/2022 tarihli, E.2018/3407 ve K.2022/5738 sayılı kararıyla iptal edildi. Bent, 19 Ağustos 2025 tarihli ve 32991 sayılı Resmî Gazete ile yukarıdaki hâliyle yeniden düzenlendi. Bugün yürürlükte olan metin budur; eski hâlini aktaran kaynaklara güvenmeyin.

Buna karşılık "ücret tarifesinin araçta bulundurulması" ve "veliyle yazılı sözleşme yapılması" için yönetmelikte bir zorunluluk göremedim; bu kuralları mülga düzenlemelerde ya da yerel yönergelerde görmüş olabilirsiniz. Birini dayanak yapacaksanız önce kendi ilinizde yürürlükte olan metni görün.

Tarife nereden geliyor

Tarifeyi belirleyen metin yönetmelik değil, belediyenin kendi kararı. Yönetmeliğin dayanakları arasında 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7'nci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (p) bendi de sayılıyor. Büyükşehirlerde servis ücretine ilişkin karar Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nde, yani UKOME'de alınıyor; büyükşehir olmayan illerde belediye organları ve il trafik komisyonu devrede.

Kararın ne kadar bağlayıcı olduğunu buradan genelleyemeyiz; cevap kararın kendi metninde. Kararı bulduğunuzda iki şeyi arayın: tutarların azami had olarak mı sabit ücret olarak mı tanımlandığı ve kapsamın hangi taşımaları içerdiği. Özel okulların anlaşmalı servis firmalarıyla yürüttüğü taşımaların bu kapsama girip girmediği tartışmalı; burada kesin hüküm vermiyoruz. Kapsamı okumadan "tavanın üstünde" derseniz dayanağınızı gösteremezsiniz.

Kararı nasıl bulursunuz

• Büyükşehirde belediyenin sitesinde UKOME kararlarını arayın; ulaşım başlığına ve karar arşivine bakın.
• "Okul servis ücret tarifesi" diye arayın ve bulduğunuz kararın tarihini kontrol edin; sitede birden fazla tarihli karar bulunabilir.
• Büyükşehir olmayan illerde valilik ve belediye duyurularına, ilgili esnaf odasının ilanlarına bakın.
• Kararda yürürlük tarihini, mesafe kademelerini, tutarın aylık mı yıllık mı olduğunu ve gidiş-dönüşü kapsayıp kapsamadığını not edin.
• Taşımacıdan dayandığı kararı isteyin; veremiyorsa bu da bir bilgidir.

Mevzuat ve tarifeler değişebiliyor; güncel hâlini Resmî Gazete'den ve ilgili belediyenin kendi sayfasından teyit edin.

Yönetmelikte gerçekten yazan ve işinize yarayan hükümler

• Ücret iadesi: Madde 5/2-e; okulun ya da ikametgâhın değişmesi, uzun süreli tedavi, okuldan ayrılma veya özel izin belgesinin iptali hâllerinde taşımacıyı "varsa geri kalan ayların ücretlerini iade etmekle" yükümlü tutuyor.
• Kararı kim veriyor: Madde 8'e göre servis araçlarının çalıştırılması taşımacıyı tespit komisyonunun kararıyla yapılıyor, kararlar mülki idare amirinin onayıyla yürürlüğe giriyor. Tanım maddesine göre komisyonda, okul idaresinin belirlediği iki veli asıl üye.
• Kendi taşımacınız: Madde 8, velilerin isterlerse çocuklarını yönetmelikteki şartları taşıyan herhangi bir taşımacıyla anlaşarak taşıtabileceğini söylüyor; okul alanının kullandırılmasında farklı muamele yapılamıyor.
• Şeffaflık: Madde 5/2-g, araç takip sistemi verilerinin istenmesi hâlinde velilerle paylaşılmasını istiyor. Madde 5/2-f, her yıl çalıştırılacak rehber personel ve şoför isimleri ile araç plakalarının ve her türlü değişikliğin aynı gün okul yönetimine bildirilmesini istiyor.
• Süre: Madde 5/2-h, taşımacıyı okul yönetimince belirlenen azami seyahat süresine uymakla yükümlü tutuyor.
• Şikâyet: Madde 7'ye göre yönetmeliğe aykırı davrandığı anlaşılan taşımacı, şoför ve rehber personelle ilgili şikâyetler mülki idare amirlerince değerlendiriliyor.

Rehber personel: yürürlükte olan ne

Rehber personel bulundurma yükümlülüğünü düzenleyen bendin yürütmesi Danıştay kararıyla durdurulmuş durumda. Bu yüzden talebinizi "yönetmelik zorunlu kılıyor" diye kurmayın; yürürlükteki hâli okuyup öyle konuşun.

Yürürlükte olan iki hüküm var ve ikisi de işinize yarıyor. Taşımacı, araçlarında milli eğitim müdürlüklerince düzenlenen eğitim sonunda verilen sertifikaya sahip şoför ve rehber personel çalıştırmakla yükümlü ve bu kişilerin isimlerini okul yönetimine bildirmek zorunda. Yönetmeliğin tanımına göre rehber personel, yükseköğretim ve ortaöğretim kurumlarına öğrenci taşıyanlar hariç, servis aracında şoför dışında bulunacak görevli.

Doğru sorular şunlar: bu araçta rehber personel çalıştırılıyor mu, sertifikası ve okula bildirilmiş bir ismi var mı, ücrete dahil mi? Üçü fiyat karşılaştırmasını netleştirir.

Yazılı belge isteyin

Yönetmelikte yazılı sözleşme şartı görmedim ama sözlü mutabakatla yetinmeniz gerekmez: ücret karşılığı alınan bir hizmette ispat aracınız yazılı belgedir. Taşımacıdan şunları yazılı isteyin: öğrencinin adı ve adresi, tek yön mesafe, ücretin dayandığı karar (kurum, tarih, kademe), toplam bedel ve taksitler, hizmet tarihleri, araç plakası, şoför ve varsa rehber personel bilgisi, ayrılma hâlinde iade koşulları.

Rakam yüksek geldiyse

• Tarife kararı ile teklifi yan yana koyun ve hangi mesafe kademesine göre hesaplandığını sorun. Tek yön mesafe, güzergâhın toplam uzunluğu değildir.
• Ödemeyi yaptıysanız dekontları, kararın çıktısını ve yazışmaları saklayın.
• Taşıma kararının hangi usulle alındığını okul yönetimine sorun; komisyonda veli üye bulunuyor.
• Yönetmeliğe aykırılık iddianız varsa mülki idare amirliğine, tarife kapsamına ilişkin iddianız varsa ilgili belediyeye başvurun.
• İade talebi için parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine gidin; süreci hakem heyeti başvurusu yazımızda anlattık.

Teklif almanın genel mantığını usta fiyat teklifi yazımızda, personel ve sigorta sorularını sigortalı personel yazımızda, eylülde aynı anda gelen kira kalemini kira artış tavanı yazımızda bulabilirsiniz.

Neden rakam vermiyoruz

Tarife ilden ile değişiyor, yıl içinde güncelleniyor ve tek bir "Türkiye ortalaması" yok. Sahte bir referans rakam yanlış bir çapa olur. Gerekçesini şeffaflık sayfamızda açıkladık.