Sahte Yorum Artık Açıkça Yasak: Düzenleme Tüketiciye Ne Getiriyor?

Türkiye'de internet yorumları uzun süre kaynağını göstermek zorunda olmayan bir alandı. Bir ürünün altındaki beş yıldızların kaçının gerçekten o ürünü satın almış birinden geldiğini satıcı açıklamak zorunda değildi. Bu durum değişti.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde değişiklik yapan yönetmelik 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Hükümler 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi.

Değişikliğin can alıcı yanı teknik: Reklam Kurulu'nun daha önce yayımladığı Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz'da yer alan bazı hükümler yönetmelik metnine taşındı. Kılavuz yol gösterici bir belgedir; yönetmelik bağlayıcı bir kuraldır. Aynı cümle, hangi metinde durduğuna göre farklı sonuç doğurur. Mevzuat değişebiliyor; güncel hâlini Resmî Gazete'den veya Ticaret Bakanlığı'nın tüketici sayfalarından teyit edin.

Kural tam olarak ne diyor?

Yönetmeliğin tüketici değerlendirmelerine ayrılan maddesi, internet ortamında yayımlanan yorum ve puanlamalar için şunları getiriyor:

• Değerlendirme yalnızca ilgili mal veya hizmeti satın alan kişiler tarafından yapılabilir.
• Satın alım sürecine ilişkin doğrulama yapılmasının mümkün olmadığı mecralardan alınan değerlendirmeler yayımlanamaz.
• Doğrulanmamış değerlendirmeler reklamlarda kullanılamaz.
• Değerlendirmeler ürün, kargo, satıcı gibi kategorilere ayrılmışsa, hepsine aynı alanda açık ve erişilebilir biçimde yer verilmesi gerekir.
• Değerlendirmelerin yayımlanmasına ilişkin kurallar, yorumların göründüğü yerde veya oraya yönlendiren bir bağlantıda açıklanmalıdır.

Buna bir yasak daha eşlik ediyor: doğru olmayan değerlendirme yapılmasına ya da malı veya hizmeti onaylayan ifadeler kullanılmasına yönelik olarak gerçek veya tüzel kişilerle anlaşma yapılamıyor, bu amaçla hizmet satın alınamıyor. Kaynağı doğru göstermek önemli, çünkü şikâyetinizin dayanağı orası olacak: bu hüküm yönetmeliğin ekindeki örnek uygulamalar listesinde değil, tüketici değerlendirmelerine ayrılan 28/B maddesinin fıkralarından birinde yer alıyor. Değişikliklerle fıkra sıralaması kayabildiği için dilekçenize numara yazacaksanız maddenin yürürlükteki hâlini Resmî Gazete'den kontrol edin; madde başlığını yazmak da yeterlidir.

Şikâyet platformları tarafında da bir süre kuralı var: bir değerlendirme yayımlanmadan önce satıcıya tanınan cevap süresi kırk sekiz saat. Süre içinde cevap verilmezse değerlendirme doğrudan yayımlanıyor. Bu sürenin değişiklikten önce kaç saat olduğunu yazmıyoruz, çünkü maddenin eski hâlini doğrulayamadık. Karşılaştırmak isterseniz Resmî Gazete arşivinden maddeyi değiştiren önceki yönetmeliği açıp o tarihteki metni okuyun.

Bu neden bizim tezimizi doğruluyor

Bu sitenin kurucu ilkesi şu: olmayan veri sıfır değildir, yoktur. Doğrulanamayan bir yorum, "kötü" değil, "veri değil" sayılmalıdır. Yönetmelik tam bu ayrımı hukuki bir zorunluluğa çevirdi. Doğrulama yapılamayan bir mecradan gelen yorum artık ortalamayı aşağı veya yukarı çekemez; hiç yayımlanamaz.

Aynı mantığın puanlamaya nasıl uygulandığını şeffaf puanlama nedir yazısında, doğrulama etiketinin neden ağırlık kazandığını doğrulanmış yorum neden değerli yazısında anlattık. Kendi yöntemimizi metodoloji sayfasında açık tutuyoruz.

Şikâyeti nereye yaparsınız?

Reklamlar ve haksız ticari uygulamalarla ilgili şikâyetler Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu Başkanlığı'na yapılır. Başvurular yazılı olarak veya elektronik ortamda kabul edilir; e-Devlet üzerinden "Reklam ve Haksız Ticari Uygulama Şikayeti" hizmeti bulunmaktadır. Başvuruyu tüketiciler yapabildiği gibi kurumlar ve rakip firmalar da yapabilir, Kurul kendiliğinden de inceleme başlatabilir.

Başvurunun işe yaraması için dosya hazırlamanız gerekir. Şunları toplayın:

• Şikâyet ettiğiniz sayfanın tam adresi ve ekran görüntüsü.
• Görüntünün alındığı tarih ve saat.
• Hangi kuralın ihlal edildiğine dair kısa bir cümle: "Satın alma doğrulaması olmayan yorumlar yayımlanıyor" gibi.
• Varsa örnek yorumlar: aynı gün açılmış hesaplar, aynı cümle kalıbı, ürünle ilgisiz metinler.

Ekran görüntüsünü başvurudan önce alın, çünkü şikâyet ettiğiniz içerik siz başvururken kaldırılmış olabilir; o durumda iddianızı gösteren bir kayıt elinizde kalmaz. Görüntüyü alırken tarayıcının adres çubuğu da kadraja girsin; adres yoksa görüntünün hangi sayfaya ait olduğu tartışmalı hâle gelir.

Bir ürün sayfasında ne aramalısınız?

Kuralın uygulanıp uygulanmadığını birkaç dakikada kendiniz kontrol edebilirsiniz:

• Yorumların yanında satın alma doğrulaması gösteren bir işaret var mı?
• Değerlendirme kuralları yazan bir bağlantı bulunuyor mu? Yoksa, kuralın açıkça istediği bilgilendirme eksik demektir.
• Ürün, kargo ve satıcı yorumları ayrı sekmelere bölünmüşse hepsine aynı yerden ulaşabiliyor musunuz? Olumsuz olanlara aynı alandan ulaşamıyorsanız, kuralın istediği erişilebilirlik sağlanmamış demektir.
• Reklamda veya ürün görselinde alıntılanan bir yorum varsa, aynı yorumu doğrulanmış olarak yorum listesinde bulabiliyor musunuz?

Bu dört sorunun cevabı hayırsa elinizde somut bir şikâyet konusu var.

Yönetmelik neyi çözmez

Kural, satın alma doğrulaması olan mecraları kapsıyor. Doğrulama yapılan bir yerde de yorum manipüle edilebilir: ürün gerçekten alınır, iade edilir, yorum kalır. Ya da olumlu yorum karşılığında hediye verilir. Bunlar ayrı ihlal başlıkları ve tespiti daha zor.

Bir başka sınır da şu: yönetmelik yorumun gerçek olmasını istiyor, temsil edici olmasını değil. Beş yüz kişinin aldığı bir üründe yirmi kişi yorum yazmışsa, bu yirmi yorum gerçek olsa bile kümenin tamamını anlatmaz. Ortalamanın kaç yoruma dayandığını görmek, ortalamanın kendisinden daha bilgilendiricidir.

Bu yüzden yorum okuma becerisi gereksiz hâle gelmedi. Bir yorum kümesinin sahte olup olmadığını dil, zamanlama ve dağılım üzerinden nasıl ayırt edeceğinizi ayrı bir yazıda adım adım anlattık: sahte yorum nasıl anlaşılır. Yıldız ortalamasının tek başına neden yanıltıcı olduğunu ise yıldız ortalaması neden yanıltır yazısında bulabilirsiniz.

Kısa özet

Yeni kural, yorumun kaynağını görünür kılmayı satıcının yükümlülüğü hâline getirdi. Kanıt yükü artık sizde değil. Bir sayfada doğrulama etiketi hiç yoksa veya değerlendirme kuralları hiçbir yerde yazmıyorsa, bu artık sadece kötü tasarım değil, şikâyet edilebilir bir eksiklik. Nasıl çalıştığımızı ve hangi veriyi neden yayımladığımızı şeffaflık sayfasında görebilirsiniz.